مقدمه

رشته گیاه پزشکی از آن رشته های نوپا ، کاربردی جذاب است که علاقمندان خود را جذب کرده است . عنوان گیاه پزشکی در علوم کشاورزی ایران از سال 1342 به جای «دفع آفات و حفاظت گیاهان» مطرح شده است. به طور کلی، در این رشته تشخیص و شناسایی آفات و عوامل بیماری گیاهان زراعی ، باغی، زینتی، جنگلی، مرتعی و فرآورده های گیاهی و همچنین شناخت علایم و چگونگی اثر آفات و عوامل بیماریهای انگلی و غیرانگلی بر گیاهان و آشنایی کامل با اصول و روشهای مبارزه، مورد بحث قرار می گیرد.

1- گیاه پزشکی

1-1) تعریف و هدف

در دوره کارشناسی مهندسی کشاورزی، عنوان گیاه پزشکی به رشته ای اطلاق می شود که در آن علوم و فن آوری در زمینه های شناخت آفات و عوامل بیماری زای گیاهی و اصول و روشهای مبارزه با این عوامل مورد بررسی قرار می گیرد.
هدف از ایجاد این رشته، تربیت کارشناسانی است که علاوه بر داشتن معلومات علمی و فنی کشاورزی عمومی، در زمینه گیاه پزشکی ، علوم مربوط به شناخت آفات و عوامل بیماری زای گیاهی را در حد کارشناسی به صورت نظری و عملی بیاموزند و با فنون و روشهای مختلف حفظ محصولات کشاورزی، همچنین مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی نیز به صورت علمی و کاربردی آشنایی کافی پیدا کنند تا بتوانند به عنوان مدرس در هنرستانهای کشاورزی، کارشناس اجرایی تحقیقات در مراکز پژوهشی کشاورزی و مدیر و مجری امور حفاظت گیاهان در موسسه های دولتی و خصوصی بخش کشاورزی خدمات شایسته ای را ارائه دهند. بر اساس آیین نامه آموزشی دوره کارشناسی، طول دوره کارشناسی گیاه پزشکی چهار سال است و دانشجویان به طور متوسط این دوره را در همین مدت طی می کنند. حداکثر طول زمان تحصیل مجاز در این دوره 6 سال و هر سال تحصیلی شامل دو نیم سال است. هر نیم سال تحصیلی شامل 17 هفته کامل آموزشی است. نظام آموزشی این دوره به صورت واحدی است و برای هر واحد درس نظری در هر نیمسال 17 ساعت آموزش کلاسی منظور می شود.

1-2) اهمیت و جایگاه در جامعه

با توجه به اهمیت محوری بخش کشاورزی در امر تغذیه و اقتصاد کشور و از آن جا که رسیدن به خودکفایی و استقلال اقتصادی در این عرصه، تضمین کننده استقلال سیاسی ما نیز خواهد بود. هر گونه تلاش برای افزایش تولیدات کشاورزی، بسیار ارزشمند و حیاتی است. یکی از راههای افزایش محصول، جلوگیری از زیانهای آفات و بیماریهای مختلف گیاهان و فرآورده های گیاهی است که هر سال، ضرر و زیان قابل توجهی را بر کشور تحمیل می کند. با توجه به دانش و فن آوری روز، لازم است روشهای علمی جدید، جایگزین شیوه های سنتی مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی شود، تا با افزایش سطح تولیدات از ورود محصولات کشاورزی خارجی بی نیاز شویم. 

ردیف	نام درس	ردیف	نام درس
1	آبیاری عمومی	2	آفات انباری
3	آفات مهم درختان میوه	4	آفات مهم گیاهان زراعی
5	آفات و بیماریهای مهم گیاهان زینتی	6	آفات و بیماریهای گیاهان جنگلی
7	آمار و احتمالات	8	اصلاح مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهان
9	اصول اصلاح نباتات	10	اصول تبدیل و نگهداری فرآورده‌های کشاورزی
11	اصول ترویج و آموزش کشاورزی	12	اصول رده بندی حشرات
13	اقتصاد کشاورزی	14	اکولوژی
15	باغبانی عمومی	16	بند پایان زیان آور انسان و دام
17	بیماریهای گیاهی	18	بیماریهای مهم درختان میوه
19	بیماریهای مهم گیاهان زراعی	20	بیوشیمی عمومی
21	بیماریهای فیزیولوژیک	22	بیماریهای ویروسی و باکتریایی گیاهان
23	تکنولوژی مبارزه شیمیایی	24	جانور شناسی
25	جلسه بحث	26	حشرات گرده افشان و زنبور عسل
27	حشره شناسی	28	حشره‌شناسی و دفع آفات
29	خاک‌شناسی عمومی	30	دامپروری عمومی
31	روشهای پیشرفته آماری	32	ریاضیات عمومی
33	زراعت عمومی	34	زراعت غلات
35	ژنتیک	36	سم شناسی
37	شیمی آلی	38	شیمی عمومی
39	طرح آزمایشهای کشاورزی1	40	علف‌های هرز و کنترل آنها
41	عملیات کشاورزی	42	فیزیولوژی گیاهی
43	فیزیک عمومی	44	فیزیولوژی حیوانی
45	قارچ شناسی	46	گیاهشناسی 1(فیزیولوژی و تشریح )
47	گیاه شناسی 2 (سیستماتیک و مرفولوژی)	48	ماشین‌های کشاورزی
49	میکروبیولوژی عمومی	50	نرم تنان و مهره داران زیان آور کشاورزی
51	نماند شناسی	52	هوا و اقلیم شناسی
53	کارآموزی	54	کاربرد رادیو ایزوتوپها در گیاه پزشکی
55	کنه شناسی

صنعت و بازارکار

تواناییهای لازم برای داوطلبان این رشته و ادامه تحصیل در آن برای ادامه تحصیل در رشته گیاه پزشکی- با توجه به ماهیت درسهایی که در این دوره تدریس می گردد- داوطلب باید علاقه مند به علوم زیست شناسی بویژه علوم مربوط به گیاه شناسی و کشاورزی باشد و با توجه به این که اغلب درسها دارای کار عملی در آزمایشگاه و یا در مزرعه است بنابراین داوطلب باید به کار در آزمایشگاه و مزرعه علاقه داشته باشد، همچنین در زمینه درسهایی مثل زیست شناسی و شیمی از دانش و اطلاعات لازم برخوردار باشد؛ بعلاوه توان جسمی برای کار در مزرعه و آزمایشگاه را داشته باشد.

تواناییهای فارغ التحصیلان

فارغ التحصیلان این دوره می توانند به عنوان کارشناس اجرایی یا تحقیقاتی در موسسه های مختلف دولتی و خصوصی بخش کشاورزی ایفای وظیفه کنند، همچنین با توجه به دوره های کارشناسی ارشد حشره شناسی و بیماریهای گیاهی و همچنین دوره دکترای گیاه پزشکی، می توانند در صورت داشتن شرایط لازم تا کسب آخرین مدارج تحصیلی در داخل کشور ادامه تحصیل دهند تا بتوانند مسوولیتهای بالاتر و مهمتر علمی، پژوهشی و اجرایی را بر عهده گیرند؛ همچنین پس از اتمام دوره دکترای تخصصی امکان همکاری در دانشگاهها و سایر مراکز علمی و پژوهشی به عنوان عضو هیأت علمی برایشان فراهم می گردد.