کاشت

روشهای کشت پیاز براساس روشهای تکثیر بقرار زیر می باشد : 1-کشت مستقیم بذر در محل اصلی : زمان کشت مستقیم بذر پیاز به عوامل زیادی بستگی دارد که آن از جمله می توان از شرایط آب و هوایی منطقه ، نحوه کاشت و بالاخره رقم پیاز نام برد. در مناطق سردسیری که زمستان یخبندان دارند، به محض برطرف شدن خطر سرمای بهاره باید به کشت پیاز اقدام شود این موقع و معمولاً فصل بهار است در نواحی نیمه گرمسیری (خوزستان) در اوایل پائیز و یا اواخر پائیز به کشت اقدام می شود. فاصله خطوط کشت پیاز 30 تا 40 سانتی متر در نظر گرفته می شود بذور آن به فاصله 2 سانتی متر از یکدیگر کشت می گردند و عمق کاشت 1 تا 2 سانتی متر می باشد در اینصورت وقتی طول بوته ها به حدود 10 تا 12 سانتی متر رسید آنها تنک می گردند. از بوته های تنک شده به عنوان پیاز سبز (Spring onion یاGreen onion ) استفاده می شود.تنک کردن بوته های پیاز ممکن است در 2 یا 3 مرحله انجام شود. چنانچه هدف کشت برداشت پیاز با غده های متوسط باشد فاصله دو بوته را حدود 5 سانتی متر در نظر می گیرند و اگر هدف تولید پیاز با غده های بزرگ باشد فاصله دو بوته 10 سانتی متر در نظر گرفته می شود.همچنین میزان مصرف بذر برای کشت پیاز حدود 6 تا 8 کیلوگرم در هکتار می باشد ارقام Yellow Bermuda و White Bermuda برای کشت مستقیم مناسب هستند. 2-کشت از طریق نشاء در این روش کشت پیاز از طریق نشاء انجام می گیرد بذور پیاز را در خزانه که ممکن است محلی سرپوشیده (گلخانه – شاسی) و یا در هوای آزاد باشد، می کارند سپس در موقع مناسب نشای آنها را به محل اصلی منتقل می نمایند. مدت خزانه گیری بین 6 تا 10 هفته می باشد. در مناطق سردسیری به محض مساعد شدن هوا اقدام به تهیه خزانه می کنند چنانچه از گلخانه استفاده می شود در هر موقع می توان بدین کار اقدام کرد. نشاء ها در ردیفهایی که 30 تا 40 سانتی متر از یکدیگر فاصله دارند به فواصل 10 سانتی متر نشاء می شوند نشاها می توانند اندازه های مختلفی داشته باشند ولی طول و قطر هر نشاء به اندازه مداد باشد برای این کار بسیار مناسب است بوته های پیاز در عمق 2 تا 3 سانتی مترکاشته می شوند. حدود 2 تا 3 کیلوگرم بذر برای تهیه نشاء یک هکتار زمین کافی است. از ارقام خارجی قرمز که نشاء می شوند می توان از Bennys Red و Red Burgundy و Red Hamburger نام برد. ارقام خارجی سفید عبارتند از : White Bermuda و White Sweet Spanish می باشد. 3- از دیا پیاز بوسیله پیازچه راه دیگر از دیا پیاز به وسیله پیازچه (Onion From Sets) می باشد برای این کار پیازچه ها را که از کشت متراکم بذر در سال قبل بوجود آمده اند، در محل اصلی می کارند در اوایل پائیز بذور به طور بسیار متراکم در محلی سرپوشیده کشت می گردند برای جلوگیری از رشد بوته ها دمای محیط پائین نگه داشته می شود در طول مدت زمستان پیازچه ها در دوره خواب بسر می برند و به محض مساعد شدن هوا به محل اصلی منتقل می شوند در این موقع قطر پیازچه ها حدود یک تا یک نیم سانتی متر می باشد.

پیازچه های بزرگتر را به منظور برداشت پیاز سبز می کارند به عبارت دیگر پیازچه های کوچکتر برای تشکیل غده پیاز مناسب ترند عمق کاشت پیاز چه هایی که به منظور پیاز سبز کاشته می شوند حدود 3 تا 4 سانتر متر است که باید آنها نزدیک به هم کشت گردند بطوریکه با هم تماس داشته باشند فاصله خطوط کشت آنها نیز 30 سانتی متر است و وقتی که طول بوته ها به 10 سانتی متر رسید پای بوته خاک ریخته می شود که قسمتی از پیاز سفید شود. عمق کاشت پیازچه ها برای تولید پیاز حدود 2 سانتی متر می باشد و فاصله 2 بوته بین 7 تا 10 سانتی متر و فاصله خطوط کشت 30 تا 40 سانتی متر در نظر گرفته می شود. 4) تولید پیاز از طریق پیازچه هایی که در خوشه گل پیاز مصری بوجود می آید. یک نوع پیاز مصری با نام علمی Allium Cepa var. viviparam که تولید بوته ای می کند که بافت اندام آن بسیار سخت می باشد این نوع پیاز چند ساله است. به جای گل و بذر، تولید توده ای ازپیارچه در انتهای ساقه گل دهنده می کند برای تکثیر این نوع پیاز از این پیازچه ها استفاده می کنیم. 5) استفاده از پیازچه هایی که پیاز نوع Potato onion و Multipliplier onion تولیدمی کند نام علمی این نوع پیاز Allium cape var. aggregatum می باشد این نوع پیاز بطورکلی تولید بذر نمی کند ولی تولید پیازچه هایی در اطراف پیاز اصلی می نماید. می توانیم پیازچه ها را از یکدیگر جدا کرده جدا و یا اینکه در حالت جدا نشده بکاریم به هر حال به صور ت پیازچه و پیاز سبز مصرف می شوند. در موقع کاشت پیازچه باید دقت کرد که آنها در خاک فرو نروند بلکه بایدکمی خاک یا کود پوسیده روی پیازچه قرار داده شود. لازم به توضیح است که در خارج ایران بعضی ارقام پیاز را صرفاً به خاطر تولید پیازچه و تهیه پیاز سبز می کارند و به آن Green Bunching Onion می گویند این رقم به هیچ عنوان تولید غده نمی کند و دارای رشد سریع می باشد و ممکن است از پیازچه و یا از بذر بوجود آیند. از بین این ارقام می توان از : Be ltsville Bunching Evergreen و White Bunching نام برد.

شرایط آب و هوایی در کشت پیاز

پیاز از سبزیجات مخصوص آب و هوای سرد است. بذر پیاز در درجه حرارت 18 درجه سانتیگراد جوانه می‌زد. بهترین کیفیت رشد آن در حرارت‌های سرد اوایل و در درجه حرارتهای گرم در موقع رسیدن بدست می‌آید.

خاک مناسب برای کشت پیاز

یک خاک خوب برای کشت پیاز باید نرم ، خاصلخیز و در بالایی از هوموس باشد. بنابراین خاکهای شنی لومی خاک مناسب برای کشت پیاز می‌باشد.

کود دهی پیاز

کود دامی پوسیده به میزان20تن در هکتار برای زمین پیاز مناسب می‌باشد در ضمن از کودهای شیمیایی به میزان 80N=(ازت) و80P= (فسفر) و 75K= (پتاسیم) کیلوگرم در هکتار توصیه می‌گردد.

روشهای کشت پیاز

کاشت مستقیم بذر پیاز در مزرعه به منظور بدست آوردن پیازهای دیررس و با خاصیت انباری بالا. کاشت در خزانه به صورت نشاء به زمین اصلی به منظور بدست آوردن مخصول زودرس. کاشت پیازهای کوچک در مزرعه.

طریقه نشاءکاری پیاز

برای بدست آوردن گیاهان قوی نشاء کاری یکی از روشهای مرسوم می‌باشد. نشاء پیازهای بزرگتر ، خطر خشک شدگی و دو تا شدن و تولید ساقه گل دهنده را دارد. در روش نشاء کاری فاصله دو ردیف کشت 40 - 30 سانتیمتر و فاصله گیاهان 7.5 - 5 سانتیمتر در نظر گرفته می‌شود.

مراقبتهای زراعی در زمان داشت پیاز

پیاز در ابتدا رشد کمی دارد لذا سله شکنی (نرم کردن خاک پای بوته) و دفع علفهای هرز ضروری است. عملیات وجین بطور مداوم و تا چند هفته قبل از برداشت ادامه پیدا می‌کند. در مورد دفع علفهای هرز از علف کش داکتال بلافاصله بعد از بذر پاشی در مزرعه به مقدار 12 - 8 کیلوگرم در هکتار استفاده می‌شود همچنین از علف کش توک به مقدار 5 - 4 کیلوگرم در هکتار وقتی که علفها 2.5سانتیمتر رشد داشته باشند استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که این علف کش را نباید قبل از 3 - 2 برگه شدن پیاز مصرف کرد.

آبیاری مزرعه پیاز

برای موفقیت در پرورش پیاز ، باید آبیاری مناسب صورت گیرد بطوری که تحقیقات انجام گرفته نشان می‌دهد که آبیاری بیش از حد مزرعه پیاز باعث پایین آمدن راندمان شده است.

بیماریهای پیاز

·         ارغوانی شدن ریشه: این عارضه توسط قارچ بوجود می‌آید که در اوایل رشد به پیاز حمله کرده و برای مدتی اثرات آن مشاهده نمی‌گردد سپس ریشه‌ها رنگ ارغوانی به خود گرفته و گیاه پژمرده می‌شود. برای کنترل این بیماری باید خاک را حاصلخیز نمود و نیز مرافبتهای زراعی باید به موقع انجام شوند.

·         پوسیدگی گلوی پیاز: پوسیدگی گلو مرض بسیار جدی است و عامل این بیماری که قارچ می‌باشد از جای زخم ، به پیاز حمله می‌کند. این مرض توسط وجود کپک خاکستری در محل ابتدا مشخص می‌شود. ضایعات اولیه در مزرعه شروع و در حین حمل به انبار کردن باعث پوسیدگی می‌شود. پیازهایی که خوب خششک شده باشند کمتر از پیازهای دیگر مبتلا می‌شوند.

برداشت پیاز

برداشت موقعی صورت می‌گیرد که بخش بالای پیاز شروع به افتادن می‌کند که در این حالت پیازها کاملاً رسیده‌اند. در مناطق گرم وقتی که 25% و در مناطق یرد وقتی که 50% از بخش بالای گیاه افتاده باشد برداشت محصول آغاز می‌شود. برای جلوگیری از جوانه زدن پیاز در انبار از مواد بازدارنده رشد مانند مالئیک هیدرازید (HM) استفاده می‌شود.

انواع پیازهای ایرانی

·         پیازهای قرمز شامل: پیاز آذرشهر ، پیاز اصفهان ، پیاز ری و پیاز طارم.

·         پیازهای سفید شامل: پیاز سفید قم و پیاز سفید کاشان.

·         پیازهای بنفش شامل: پیاز کهریزک.

·         پیازهای صورتی شامل: پیاز نوشهر.