menta

درخت انار یک میوه ی گرمسیری تا نیمه گرمسیری است و در نواحی ساحلی و مرطوب به صورت درخت همیشه سبز ولی در نواحی خشک با زمستان های سخت به صورت درخت خزان دار است. مناطق حاشیه ی کویر، با تابستان های گرم و خشک و آب و خاک نسبتا شور، مناطق اصلی کشت و کار و تولید اقتصادی انار کشور را تشکیل می دهند. از جمله ویژگی های باارزش این گیاه، انعطاف پذیری آن نسبت به انواع خاک ها و تحمل کم آبی و شوری آب و خاک است.

● شته ی انار

عمومی ترین آفت درختان انار محسوب می شود که در تمامی انارستان کشور وجود دارد.

● روش های کنترلی

۱) بررسی های انجام شده نشان دهنده ی اختلاف فاحش بین تراکم جمعیت تخم شته ی انار بر روی پاجوش های درختان انار و سرشاخه ها است. از این نتیجه می توان به عنوان پایه و اساس یک روش مبارزه ی مکانیکی بهره گرفت. بدین ترتیب که پاجوش های انار را تا زمان جفت گیری و تخم گذاری شته های جنسی در پای درختان حفظ نموده و حذف آنها را به بعد از این زمان، که در شرایط آب و هوایی استان یزد حداکثر پایان آذرماه می باشد، موکول کرد. در این صورت می توان جمعیت تخم آفت و منبع آلودگی سطح باغ برای سال آتی را در مقیاس وسیعی کاهش داد. بدیهی است که قطع پاجوش ها قبل از تخم گذاری شته های جنسی باعث هدایت آنها به سوی سرشاخه ها و تاج درختان انار و افزایش خسارت آفت می گردد.

۲) به منظور حفظ دشمنان طبیعی آفت و تداوم تعادل بیولوژیک، از مصرف هر گونه سموم شیمیایی در باغات انار جدا جلوگیری گردد. بخصوص که درختان انار به سموم شیمیایی حساس بوده و مصرف سم، ریزش برگ و طغیان کنه ی انار را در پی خواهد داشت.

۳) از بادبردگی سموم مصرفی در مزارع یا باغ های مجاور باغ های انار جلوگیری شود.

۴) از کاشت میزبان های حساس به آفت مثل بامیه و پنبه در حاشیه و مجاورت باغ های انار خودداری گردد.

۵) جهت حمایت از دشمنان طبیعی شته ی انار، مقداری از علف های هرز گلدار در سطح باغ های انار و حواشی آنها حفظ گردد.

۶) با تکثیر و رهاسازی کفشدوزک های شکاری یا بالتوری سبز و زنبور تریکوگراما، دشمنان طبیعی شته ی انار تقویت گردد.

● کرم سفید ریشه ی انارروش های کنترل

«کرم سفید ریشه» نیز مانند بسیاری از آفات دارای دشمنان طبیعی فراوان است که آنها را در مراحل مختلف زندگی مورد حمله قرار می دهند. پرندگان، مورچگان، تعدادی از میکروارگانیسم ها ی خاک، زنبورها و بعضی از کنه ها ازجمله دشمنان طبیعی این آفت محسوب می شوند که لازم است مورد توجه و حمایت قرار گیرند. جمع آوری حشرات کامل در صبح زود با تکان دادن درختان و درختچه های محل استراحت شبانه ی حشرات کامل، جمع آوری حشرات کامل با کمک نور چراغ، جمع آوری لاروهای آفت در هنگام شخم، به ویژه در فصل تابستان و پائیز از جمله روش های مؤثر در کاهش جمعیت آفت هستند.

● مگس سفید انار

همان گونه که اشاره شد، در حال حاضر مگس سفید انار، آفت اقتصادی باغ های انار محسوب نمی شود و آفت از طریق دشمنان طبیعی خود تحت کنترل است و نیازی به مبارزه ندارد.

● پوسیدگی و ترشیدگی میوه ی انار

تعدادی از قارچ ها، باکتری ها، مخمرها و نماتدها در صورتی که به داخل میوه ی انار راه پیدا کنند، قادرند در روی درخت یا در انبار، موجبات گندیدگی و فساد سریع یا تدریجی میوه ی انار را فراهم نموده و آن را از بین ببرند.

به منظور کاهش خسارت ناشی از پوسیدگی و ترشیدگی میوه ی انار تحقیقاتی در کشور انجام شده است که به اختصار به آنها اشاره می شود:

۱) پرتودهی با ۱۰۰ کیلو وات اشعه ی گاما در کشتن کرم گلوگاه انار و جلوگیری از رشد قارچ های انباری مؤثر است.

۲) استفاده از گاز متیل بروماید برای جلوگیری از فعالیت کرم گلوگاه انار و فساد میوه مفید است.

۳) ضدعفونی انارهای چیده شده با محلول دو در هزار تیابندازول (تکتو) و سمپاشی پیش از برداشت با همین قارچ کش به منظور جلوگیری از کپک زدگی میوه.

۴) استفاده از تیمار گرمادرمانی.

● ترکیدگی میوه علائم و عوامل

ترکیدگی میوه، مهم ترین بیماری فیزیولوژیکی و خسارت زا در تمام مناطق انار کاری کشور و دنیا محسوب می شود و بعد از کرم گلوگاه انار بیشترین خسارت را به باغداران وارد می سازد. کم آبی، نامنظم بودن دور آبیاری، وجود واریته ی حساس، اختلاف درجه حرارت شب و روز و سرمای زودرس پاییزه به ویژه اگر توام با ریزش باران باشد، به ترتیب بیشترین نقش را در ایجاد عارضه ی ترکیدگی میوه ی انار به عهده دارند.

نماتدها و بيماريهاي انار

نماتدها به گروهي از جانوران پرسلولي و كرمي يا نخي شكل گفته مي‌شود كه داراي ساختمان غير بندبند هستند و در يك يا دو انتها ممكن است باريكتر شده باشند. نماتدها از بي‌مهرگان هستند و در يك انتهاي بدن سر و در انتهاي ديگر دُم قرار دارد. نماتدها رشته اي يا كرمي شكل بوده ولي ماده برخي از آنها ممكن است متورم و باد كرده باشد. مانند نماتد ماده Meloidogyne (گلابي شكل) و يا Heterodera (ليمويي شكل) مي‌باشد. اندازه نماتدها متغير مي‌باشد و طول آنها در نماتدهاي انگل گياهي بين 10-1 ميلي متر است ولي در آسكاريس به 30-20 سانتي متر و در كرم پيوك به 120 سانتي متر هم مي‌رسد. بيشتر نماتدهاي انگل گياهي با چشم غير مسلح ديده نمي‌شود و نازك و نيمه شفاف هستند. حدود 1500 گونه نماتد شناخته شده است كه فقط 10% آنها انگل گياهان مي‌باشند. تقريباً در هر يك گرم خاك مرطوب100-5 نماتد وجود دارد كه از نظر تنوع بسيار متغير مي‌باشد و بسياري از آنها از باكتري ها، قارچ ها، جلبك ها و ساير نماتد ها تغذيه مي‌كنند. نماتدهاي انگل گياهي اغلب در خاك زندگي مي‌كنند و ريشه و ساير اندام هاي زير زميني گياه را مورد حمله قرار ميدهند.

نماتد مولد غده ريشه درختان انار :
انار يكي از گياهان حساس نسبت به گونه هاي مختلف نماتد مولد غده يا همان .Meloidogyne spp ميباشد. بافت سبك تا نيمه سبك خاكهاي اكثر باغات انار نيز از عوامل تشديد كننده خسارت اين نماتد ميباشد. بنابر اين با وجود پاتوژن قوي، گياهان ميزبان حساسي مثل انار و بافت خاك سبك باغات، شرائط براي ايجاد خسارت قابل توجه فراهم است.

خسارت نماتدهاي مولد غده ريشه در روي درختان انار بصورت توقف رشد، ضعف عمومي، زردي برگها، ريزش برگهاي فوقاني، لخت و خشك شدن تدريجي سرشاخه ها و بالاخره غده اي شدن توأم با پوسيدگي عمومي ريشه، ظاهر شده و موجبات زوال و يا مرگ تدريجي درختان را فراهم مياورد.

با آنكه بيشتر باغات انار كشور به اين نماتد آلوده ميباشند، اما قدرت ريشه زني زياد درختان انار و هرس ريشه كه طي فرآيند شخم يا بيل داري و چال كود كردن انجام ميشود از شدت خسارت كاسته و موجب بازسازي سيستم ريشه ميشود. بهمين جهت باغداران چندان شكايتي از خسارت اين نماتد ندارند. عليرغم اين مطلب آثار فعاليت اين نماتد بصورت خشكيدگي تنه و سرشاخه ها بصورت موردي در باغات قابل رويت ميباشد.

نماتدهاي انار متوجه باغات جوان و يا باغات احداثي در اراضي ماسه اي و بسيار سبك ميباشد. بايد اذان كرد دامنه خسارات نماتدهاي پارازيت گياهي بطور اعم و نماتد مولد غده بشكل اخص رو به تزايد ميباشد. كه اين امر نيازمند توجه ويژه و پي ريزي برنامه روشن در امر اصلاح باغات ميباشد. همانطور كه در صفحه اقليم همين سايت و مطرح شد، بر خلاف ذهنيت عوام خاكهاي بسيار سبك گزينه مناسبي براي احداث باغ انار نبود و از تبعات آن همين خسارت وارد بر ريشه درختان در اثر فعاليت نماتد ها ميباشد.

يكي از روشهاي كنترل نماتد مولد غده ريشه انتخاب رقم مقاوم به اين نماتد ميباشد. متاسفانه بر خلاف بسياري از گياهان كه ارقام مقاوم به اين نماتد در آنها شناسايي شده، در مورد انار هنوز هيچ تحقيق ميداني قابل اتكائي در خصوص شناسايي ارقام مقاوم به اين نماتد صورت نپذيرفته است.
ديدگاه غالب در خصوص كنترل اين نماتد اعتنا به رفتار باغات درگير با اين نماتد ميباشد. آلودگي نهالهاي جوان انار به نماتدهاي مولد غده، از توسعه و نفوذ ريشه درخت به عمق مناسب جلوگيري و با افزايش تدريجي جمعيت انگل در خاك، موجبات زوال و مرگ گياه را فراهم مياورد. ولي چنانچه در سالهاي اوليه شرايطي فراهم باشد تا درخت بتواند به قدر كافي ريشه هاي خود را در خاك گسترش دهد يا به تعبيري ريشه از ناحيه فعاليت نماتدها فرار كرده و به اعماق بيشتر از 50 سانت نفوذ كند و پس از آن نيز وضعيت نگهداري باغ به نفع درخت بوده گياه ميتواند فشار ناشي از انگل را تحمل و به مرز توليد اقتصادي برسد.
اين دوره استقرار براي درختان انار 7-5 سال خواهد بود. درختان انار پس از استقرار، در صورت آلودگي قادر به تحمل خسارت نماتد بوده و ميزان آنرا در حد اقتصادي نگه ميدارند.