كمبود مواد غذايي
1- ماكروالمانها
ماكروالمنتها عناصري هستند كه گياه به ميزان زيادي به آن احتياج دارد و شامل NPK ميباشد و N بعنوان عنصر متحرك(Mobile )در گياه است.
P و K در بافتهاي گياه نقش دارند همچنين كلسيم كه به صورت پكتات كلسيم در بافتها يافت ميگردد.
2- ميكروالمانها:Trace elments
گیاه به صورت جزیی به این عناصر احتیاج دارد
مثال:آهن،بر،منگنز،روی ،مس،کلر
زیادی این عناصر باعث مسمومیت و بیماری در گیاه می شوند
مثلا فزونی مس باعث گیاه سوزی می شود
ازتN:
ازت درگياه براي تشكيل پروتئين، كلروفيل و بسياري از تركيبات، ضروري است.
علائم كمبود آن در گياه سبب ميشود تا ابتدا برگهاي مسنتر زرد و يا قهوهاي روشن شوند.
ساقه كوتاه و باريك و رشد رويشي گياه كاهش مييابد و رنگ عمومي گياه سبز كمرنگ بنظر ميرسد.
فسفرP:
تقريبا در تمام تركيبات گياه كه ازت در آن نقش دارد، موثر ميباشد.
كمبود آن در گياه باعث اختلال در رشد طبيعي گياه، تشكيل اسيدهاي هستهاي، فسفوليپيدها و بيشتر پروتئينها ميگردد.
براي متابوليسم كربوهيدراتها، چربيها، پروتئين و عمليات تنفسي ضروري است.
با كمبود فسفر در گياه برگها به رنگ سبز مايل به آبي، توام با ارغواني كم رنگ شده، برگهاي مسن برنگ برنزه كم رنگ يا لكهاي ارغواني يا قهوهاي درميآيند.
پتاسيم k:
پتاسيم در ساختن قندها، پروتئينها، تنظيم آب سلولي و نقش كاتاليزور دارد.
برگهاي مسن مختصرا كلروزه شده و نوك برگها نكروز ميشود.
گاهي سوختگي در حاشيه برگها ديده ميشود.
شاخهها باريك شده و در صورت كمبود شديد مي شكنند.
منيزيم Mg:
در تشكيل كلروفيل و قندها نقش دارد.
در صورت كمبود ابتدا برگهاي جوان زرد شده و سپس قهوهاي ميشوند گاهي بافت بين رگبرگها نكروز ميشود.
پهنك و حاشيه برگها ممكن است به طرف بالا برگردند. در صورت كمبود شديد، رگبرگ ها ريزش پيدا ميكنند.
كلسيم Ca:
سبب تنظيم نفوذپذيري غشاءهاي سلولي شده، با پكتينها در ديواره سلولي و تيغههاي مياني نمكهايي را تشكيل ميدهند.
در فعاليت آنزيمهاي مختلف در سلولهاي مريستمي نقش دارد.
در صورت كمبود، برگها شكل طبيعي خود را از دست ميدهند، نوك آنها به طرف عقب برگشته، حاشيه آنها پيچيدگي پيدا ميكند و در روي آنها لكههاي نكروز قهوهاي رنگ ظاهر ميشود.
مثال های از نقش کلسیم در گیاهان
کمبود کلسیم:
باعث پوسیدگی گلگاه می شود
به خصوصدر سبزیجات که در هندوانه،گوجه،فلفل،و کرفس دیده می شود
سوختگی نوک هندوانه دلیل بر رسیدگی هندوانه نیست می تواند ناشی از کمبود کلسیم باشد
در نواحی که به غلت کمبود کلسیم پوست نازک می شود ترک برمیداردو محلی برای فعالیت باکتری ها فراهم می شود
آبیاری نامنظم و تاریخ کشت هم می تواند دلیل پوسیدگی گلگاه(نوک هندوانه ) باشد
وجود برخی از مواد معدنی مثل آمونیم(کود های مرغی)باعث شدت علائم می شود
کمبود کلسیم در گوجه فرنگی علائم مشابه لکه موجی ناشی از Alternaria Spایجاد می کند
با این تفاوت که لکه موجی می تواند در همه قسمت ها تشکیل شود و به داخل کوشت میوه هم سرایت کند وباعث قهوه ای شدن گوشت میوه شود
اما کمبود کلسیم همیشه در گلگاه تشیکل می شود و معمولا به داخل گوشت میوه سرایت نمی کند
کمبود کلسیم در کرفس باعث سیاه شدن مغز کرفس(Black hearth) میشود و نوک برگ های مریستمی مرکزی سیاه می شود و در نهایت باعث مرگ گیاه می شود
گوگرد S:
در تشكيل اسيدهاي آمينه، ويتامينها و كوآنزيمها دخالت دارد.
كمبود گوگرد در گياه سبب ميشود تا برگهاي جوان رنگ پريده، زرد رنگ و لكهدار شده، علائمي شبيه كمبود ازت از خود نشان ميدهد.
آهن Fe:
از عناصر تشكيل دهنده بسياري از آنزيمهاي تنفسي و ساير سيستمهاي اكسيدكننده بوده، احتمالا به عنوان كاتاليزور در تشكيل كلروفيل ارتباط دارند.
علائم كمبود آهن در برگ موجب ميشود تا برگهاي جوان شديدا زرد شده ولي رگبرگهاي اصلي آنها سبز باقي بمانند.
بر B:
تصور ميشد در انتقال قندها و افزايش اثر كلسيم در ديواره سلولي دخالت دارند.
علائم كمبود بر در گياه سبب ميشود تا قاعده برگهاي جوان انتهايي. سبز روشن شده و شاخ و برگها ممكن است بدشكل شوند.
ميوه و بافتهاي ذخيرهاي ممكن است بطور سطحي شكاف برداشته و داخل آنها پوسيدگي ايجاد گردد.
مثال های از نقش بر در گیاهان
مغز شلغم، كلم، چغندر و ... در اثر كمبود اين عنصر پوك ميشود.
ميوه سختي مركبات، شكاف خوردن ساقههاي كرفس، لكه چوب پنبهاي شدن در سيب، عدم درشت شدن بعضي از حبههاي انگور در خوشه و يا عدم تشكيل بسياري از دانهها در ذرت در اثر كمبود بر ميباشد.
ترکیدگی و قهو های شدن ساقه کرفس(Crack stem) ناشی از کمبود بر می باشد
کمبود بر در چغندر قند کاری های ایران اهمیت زیادی دارد
و باعث عارضه Black hearth می شود
برای حل این مشکل به خاک برات سدیم می دهند
محلول پاشی بعد از کشت هم موثر است
روي Zn:
در تشكيل بعضي از آنزيمها دخالت دارد.
فاصله بين برگها ممكن است كم شده و برگها كوچك گردند
فاصله بين رگبرگها زرد و ممكن است بعدا نكروز شوند.
سفيد شدن نوك برگ ذرت، كوچك شدن برگ سيب از علائم كمبود روي است.
مس Cu:
در فعاليت آنزيمهاي اكسيدكننده نقش دارد.
خشك شدن سرشاخهها در تابستان، سوختن حاشيه برگها، كلروز و خوشهاي شدن برگها از علائم كمبود مس ميباشد.
در غلات نوك برگها خشك و حاشيهآن زرد ميشود. برگها ظاهري پژمرده پيدا كرده، خوشهها ممكن است كوتاه و ناقص شوند.
موليبدن Mo:
درتشكيل آنزيمهايي كه نيترات را به نيتريت تبديل ميكند نقش دارد.
در اثر كمبود آن پهنك برگ نازك و رشدش متوقف شده و به صورت كاغذ خشك در ميآيد.
كمبود اين عنصر در درختان ميوه موجب ميشود تا رگبرگ اصلي جوان كوتاه شده، نوك برگها گرد، فنجاني و چروكيده گردند.
منگنز Mn:
در فعاليت بيساري از آنزيمها دخالت دارد.
علائم كمبود آن در گياه اين است كه پهنك زرد شده، رگبرگها و حاشيه آنها سبز باقي بمانند.
گاهي بافت بين رگبرگها به طور پراكنده قهوهاي و خشك ميشود.
اين وبلاگ توسط محسن محمديان کارشناس گياه پزشكي وعضو انجمن علمی دا نشگاه علمی و کاربردی کاشمر نوشته شده است .