پوسيدگي ريزوكتونيايي ريشه و سوختگي در اندامهاي هوايي گياهان زينتي
پوسيدگي ريزوكتونيايي ريشه و سوختگي در اندامهاي هوايي گياهان زينتي
علائم بيماري:
علائم بيماري پوسيدگي ريزوكتونيايي ريشه، مشابه ساير بيماريهاي قارچي ريشه است. در اين بيماري رشد گياه نسبت به كاهش رشد ريشه و تغيير رنگ آن تقليل پيدا ميكند. سوختگي اندامهاي هوايي و لكه برگي گياهان در اثر ريزوكتونيا علائم متفاوتي در گياهان ميزبان و شرايط محيطي مختلف از خود نشان ميدهد. مسيليوم ريزوكتونيا معمولاً قرمز قهوهاي است كه در زمان رشد حالت تار عنكبوت پيدا ميكند. لذا از بين رفتن بافت گياهي، عدم فروش محصولات را به همراه دارد. ولي بر عكس در روي بعضي از گياهان لكه‌هاي پراكنده و روي برگ‌هاي ضخيم و گوشتي لكهها به صورت حلقه‌هاي متحدالمركز ايجاد ميشود كه نشانه رشد متناوب لكهها ميباشد. جدا شدههاي اين قارچ از گياهاني مثل كاكتوس و برگ‌هاي ضخيم مشاهده ميشود.
عامل بيماري:
قارچ Rhizoctonia solani عامل بيماري گزارش شده است و شناختهترين پاتوژن عامل پوسيدگي ريشه و سوختگي اندامهاي هوايي گياهان زينتي محسوب ميشود. جدا شدههاي اين قارچ از گياهان زينتي به خوبي بر روي محيط غذايي سيب زميني دكستروز آگار رشد مي‌كنند.
از جمله ميزبان‌هاي اين قارچ سرخسها، پوتيسها، انجيريها و فيكوسها و تمام گياهان زينتي هستند. جدا شده‌ها از يك ميزبان علائم مشابه بر روي ميزبان‌هاي ديگر ايجاد ميكند و مويد آن است كه احتمالاً ميزبان اختصاصي نداشته باشند. ميزبان اختصاصي يعني قارچ جدا شده از يك گياه اختصاصاً روي آن ميزبان رشد و توليد بيماري كند و علائم اختصاصي همان بيماري را در روي آن گياه مخصوص به وجود آورد.
افزايش حرارت هوا از حدود 34 به 40 درجه سانتيگراد بر شدت بيماري ميافزايد و در بيش از 44 درجه سانتيگراد بيماري كاملاً متوقف ميشود. لذا به طور خلاصه ميتوان گفت كه حرارت خاك بين 19 تا 24 درجه بر شدت بيماري به طور بارز و آشكار ميافزايد.
مبارزه با بيماري:
بنوميل، اتريديازول و تيوفانات متيل به صورت محلول‌پاشي براي ضد عفوني خاك مناسب است و براي سم‌پاشي عليه سوختگي اندامهاي هوايي از قارچ‌كش‌هايي مانند كلروتالونيل تيوفانات متيل، مانكوزب و نيكلوزولين استفاده ميشود.
پوسیدگی سیاه ساقه آفتابگردان phytophthora stem Rot یا Black stem Rot
از فارس گزارش شده ولی هم اکنون مقدار آن کم است. عامل آن Phytophthora cryptogea است. اینبیماری به گیاه بزرگ آفتابگردان حمله کرده گیاه را می شکند و باعث میشود که طبق گیاه بیفتد. پوسیدگی فقط در ساقه دیده میشود و پوسیدگی ریشه دیده نمی شود. شروع سیاه شدن ساقه از هر جای ساقه ممکن است ولی تا جایی که آب میرسد ادامه می یابد. آب آبیاری، آب سیل یا ... .با بالا آمدن آب زئوسپورهای قارچ بالا آمده و به ساقه حمله میکنند. در گلخانه مایه زنی ریشه بیماری ایجاد نکرده است. قارچ هتروتالیک است. قارچ مستقیماً و بدون احتیاج به هیچ زخمی وارد ساقه میشود.
کنترل بیماری :
ارقام مقاوم در درجه اول اهمیت قراردارند، کشت خطی و جلوگیری از غرقاب شدن مزرعه و ایجاد زهکش مناسب نیز در کنترل بیماری موثرند.
زنگ آفتابگردان sunflower rust
عامل بیماری قارچ Puccinia helianthi است. این بیماری از خوزستان، آذربایجان، مازندران و ... گزارش شده است. این زنگ تک میزبانه است و فقط روی آفتابگردان دیده میشود. تلیوسپورقارچ دوسلولی است و یوریدیوسپورهای تک سلولی خاردار دارد. ایسیوم و بازیدیوم قارچ دیده نشده است ولی احتمالاً تشکیل میشوند. در بوشهر و برازجان هم به طور پراکنده دیده شده است زیرا آفتابگردان را در زمستان می کارند و قارچ به هوای مرطوب نیاز دارد. این بیماری در ایران اهمیت اقتصادی ندارد ولی مبارزه با ارقام صورت میگیرد
لکه موجی آفتابگردان sunflower target spot
دوگونه آلترناریا در مناطق مختلف این بیماری را ایجاد میکنند Alternaria zinniae و A. helianthi . البته دردنیا بیشتر گونه اول ذکر شده است و در ایران گونه دوم را گزارش کرده اند.
علائم بیماری بصورت لکه های نکروتیک قهوهای رنگ روی برگ میباشد که ممکن است موجدار باشد و اطراف آن را حلال زرد رنگی پوشیده باشد. این علامت نشانه خوبی برای تشخیص آلترناریا میباشد. اسپورهای این دو گونه کاملاً با هم متفاوتند. اسپورها معمولاً قهوهای و چند سلولی هستند. این بیماری بذرزاد میشود بنابراین ممکن است که برگهای اولیه (کوتیلدونها) را نیز آلوده کند. آلترناریا برای تولید و پخش اسپور احتیاج زیادی به رطوبت دارد. بنابراین در مناطقی که رطوبت کم است این قارچ اهمیت چندانی ندارد. بیماری در شرایط گرم و رطوبت شدید است. آلودگی شدید برگها باعث ریزش برگ میشود و اگر به ساقه حمله کند باعث شکسته شدن ساقه میشود. قارچ در مواد آلی و بقایای گیاهی و نیز در بذر باقی میماند و توسط بذر به مناطق دور انتقال می یابد.
کنترل بیماری :
1- استفاده از ارقام مقاوم و متحمل بسیار حائز اهمیت است.
2- استفاده از بذر سالم.
3- از بین بردن بقایای گیاهی.
4- استفاده از سموم (دی تیوکارباماتها مثل زینب، مانب و مانکوزب).
اين وبلاگ توسط محسن محمديان کارشناس گياه پزشكي وعضو انجمن علمی دا نشگاه علمی و کاربردی کاشمر نوشته شده است .